 |
|
|
|
||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
سخن روز
شعر وبانوان افغان
درسرزمين افغانستان نيمی از جمعيت بانوان اند، اينان تحت شرايط ويژهء شرقی بودن، افغان بودن ومسلمان بودن از قرون متمادی بدينسو کمتر توانسته اند آزادی سخن داشته باشند وهمان است که همهء قريحه زيبا وسرشار شان نا شگفته پرپرشده، گوهرشعروديگر استعداد های ادبی وهنری بانوان در ميهن ما، از رابعه بلخی تا ناديه انجمن همه وهمه در تنگنای تعصبات کم بينی وکوته فکری پژمرده وپامال شده است.
قدر مسلم آنست که زنان مانند مردان در تحول ودگرگونی ادبيات وايجاد دوران جديد درشعر امروز سهم بارزی داشته اند، زنان شاعربه آفرينش وابداع تجربه های تازه در ادب اين سرزمين دست يازيده اند،امّا متأسفانه قدروشأن ايشان ( به استثنای يکی دودوره کوتاه ترقی پسندانهء بعد ازحصول استقلال سياسی درسال 1919 و دوره دموکراتيک دهه هشتاد) درسايرنظام ها تاکنون طور شايد وبايد اداء وشناخته نشده وفُرصتی برای شناسايی آنان کمترفرآهم شده است.
درهمه دوره های تاريخ ادبيات دری وپشتو می توان به نام زنان شاعر برخورد، امّا عدهء آنها نسبت به کميت شعرا کمتر بوده وحتا اکثراً آثار ايشان از بين رفته وباقی نمانده است، شرح حال چکامه سرايان زن درافغانستان کمتر دردست بوده، بعضاً حتا عصر ومؤلد آنها هم آشکارنيست، اين امر زاده ونتيجه موقعيت زبون ودشوار زنها درمشرق زمين ميباشد، از جانبی زنان مسلمان پرده نشين بودند، چه بسا که نام وآثارايشان اجازه خروج از حجاب را نداشت، اگر به تخلصهای بانو شاعران نظری اندازيم، آشکارا ميبينيم که اکثر آنها به پرده نشينی ومستوری خود اشاره نموده اند، مانند:مخفی بدخشی، مستوره هروی، محجوبه هروی، مخفی کابلی ودهها مستوره وپنهان ديگر، باآنهم بررسی ها بر مبنای مجموعه ء از مقاله هايی که در مجله آريانای کابل( مجله آريانا،مجله ای تاريخی، ادبی وپَژوهشی از انتشارات انجمن تاريخ افغانستان که دردلو 1321 خورشيدی به نشرات خود آغاز کرد، بنياد گذار ونخستين مديرآن علامه احمد علی کهزاد از استادان تاريخ افغانستان بود) انتشار يافته ونشان ميدهد که در زمرهء چهره های پنهان زن افغانستان هم بانوان شاعر پارسی - دری گوی وهم بانوان شاعری که به پشتو سراييده اند وجود دارد، بعد ها در اثر َپژوهشهای که به همکاری يونسکو در پاريس انجام يافت مجموعه های شعر قديم وجديد بيش از 80 زن شاعر افغان به شکل کتاب آماده شد که خود بيانگر آنست که به همين رقم وبيشتر از آن چکامه سرايان زن افغان هستند که اينان امکان انتشارمجموعه های شعری شانرا دريافته اند، امّا به باورکامل ميتوان اذعان داشت که کميت وکيفت حقيقی بانوان شاعر افغانستان به مراتب بيشتر از آنست، زيرا تنها رقم دختران جوانی که تازه به سراييدن شعر روی آورده اند بالاتر از اين ميباشد، روی همچو ضرورت َپژوهشی، انجمن فرهنگ افغان در اتريش، انجمن همبسته گی با مهاجرين افغان در اروپا وکارکنان فصلنامه بانو درهمکاری باساير نهاد های فرهنگی واجتماعی در اروپا و اشتراک مستقيم خود دختران وبانوان چکامه سرا وشاعر مصمم گرديد تا همايش بانوان شاعر افغان در اروپا را فراخواند تا زمينه وآغازی باشد جهت تذکره نويسی و جمعبندی مجموعه های شعری همچو بانوان،تا در نتيجه بتوانيم تاريخ ادبيات زن افغان را روشن وغنامند سازيم.
آری! ما گام نخست را برداشتيم وبانوان شاعر افغان را از گوشه های دور ونزديک به هم آشنا ساختيم و در آينده نيز سعی وتلاش خواهيم نمود تا در حد امکان زمينه های بيشتر را فرآهم سازيم، امّا تدوام و ثمر بخشی اين پروسه کاملاً وابسته به علاقمندی و سهم شايسته خود بانوان شاعر وفرهنگی وهمچنان همياری استادان وبزرگان عرصه شعر وادب سرزمين افغانستان غنی، امّا دور نگهداشته شده از تمدن وفرهنگ ميباشد.
ما بايد شرايطی را فرآهم سازيم که زن افغان از قفس و چارديوار خانه به بيرون آيد واز باغ خرد، ادب وشعر افغانستان بهره گيرد وخود در رشد وغنای آن سهم بارز ايفاء دارد.
ما از انديشمندان، محققان ومنتقدان شعر امروزتقاضا مينمايم تا بانقش ارزنده شان زمينه آنرا فرآهم سازند که َپژوهشهايی تازهء در مورد عملی شود وبا معرفی آثار برجسته بانوان افغان کمرنگی سنتی دراين راستا را مرفوع ساخته و شرايط غرض رشد يکسان ومتوازن استعداد های شعری وآفريده های هنری زنان با مردان اين سرزمين آماده شود وبانوان دوشاوش مردان گامهای بلندی جهت رشد وشگوفايی فرهنگ وادب کشور بردارند و آرمان های ديرينه شانرا در اين راستا تحقق بخشند.
غوث الدين مير
| به سایت مشترک کانون فرهنگ افغان دراتریش وانجمن همبستگی با مهاجرین افغان دراروپا خوش آمدید! |
|
| خدايا آنکه در تنهاترين تنهايي هايم تنهاي تنهايم گذاشت تو در تنهاترين تنهايي هايش تنها يش نگذار.. خدايا سرنوشت من را خير بنويس؛ تا هرچه را که تو دير مي خواهي زود نخواهم و هر چه را که تو زود مي خواهي دير نخواهم .. خدايا به من ذره اي از رحمت بيکرانت را ببخش تا بتوانم آنان که محبتم را تقديمشا ن کردم و تحقير شدم آنان که دوستشان داشتم و دشمنم داشتند و آنان که در حقم ظلم کرده اند را ببخشم . خدايا به من قلبي ده که دوست داشته باشم هر آنچه آفريده توست. أي .. خدايا |
| مقالات شما دوستان گرامی! ما منتظر مقالات علمی، اجتماعی و فرهنگی و نظرات شما می باشیم. بیشتر بخوانید... |
| آخرین گزارش های شب شعروعزل درویانا | |||
|
|||
| انتخابات رياست جمهوري | |||
| کانون فرهنگ افغان دراتریش وانجمن همبستگی با مهاجرین افغان دراروپا با رعایت بی طرفی از حضور تمامی کاندید های انتخابات رياست جمهوري استقبال می نماید. | |||
| امروزروزمادر است | |||
 این خجسته روز را به همه مادران جهان بخصوص مادران رنجیده کشور مان تبریک وتهنیت عرض میدارم خداي متعال در کتاب آسماني اش، قرآن کريم، در چهار مورد احسان و اکرام والدين را بلافاصله بعد از توحيد و عبادت خود ذکر کرده که اين نشان دهنده تأکيد بر وجوب احترام و احسان به والدين و بزرگ داشت مقام آنان است. افزون بر اين، در موارد چندي نيز مؤمنان را به دعا در حق والدين و طلب آمورزش براي آنان توصيه کرده است. ما نيز در اين روز بزرگداشت مقام مادر، دست به دعا بر مي داريم و از خداي يگانه براي همه مادران مهربان در جهان بخصوص مادران بی بضاعت کشور مان ومادران مهاجر دردیار غربت برکت، رحمت و عزت مي طلبيم. غوث میر رئیس کانون فرهنگ افغان دراتریش ومسوول انجمن همبسته گی با مهاجرین افغان دراروپا www.kanune-afghan.com |
|||
| هنگامه جان ، واقعاً هنگامه بر پا کرد ! ( با ویدیو و عکسهای زیبا ) | |||
 « گذارش شعبه ادبیات کانون فرهنگ افغان در اتریش » کانون فرهنگ افغان در اتریش وانجمن |
|||
| فرهنگی و اجتمایی |
فصلنامه بانو:گفت و شنود فضل الرحیم رحیم با ساغر مژگان |
||
 فلم سیاسی و انتباهی پروفیسور روی صحنه امد.کار فلم برداری فلم پروفیسور، که بتاریخ 23 جون سال 2007 عیسوی اغاز گردیده بود. بیشتر بخوانید... |
|
 دستم دنبال چیزی میگردد که حامی من و زنان سرزمینم باشد. اما کمتر می یابم مذهب که بازی را به نفع اینها تمام کرد.بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| گزارشها | جدیدترین مقاله شما | ||
| بنا به دعوت رئیس کانون به تاریخ 26.06 جلسه نموده وبعداز بررسی امور براساس فیصله های آن خودرا مکلف میداند تا بدین وسیله به اطلاع برساند که فعالیت های خویش را الی اخیر ماه اگست عیسوئی سالجاری ادامه داده و درراستای فراخوانی مجمع عمومی تلاش خواهد نمود. البته بعدازاین تاریخ در صورت عدم تدویر مجمع عمومی فعالیت های کانون وارگانهای وابسته به آن متوقف گردیده وموقف رسمی آن به تعلیق قرار خواهد گرفت. بیشتر بخوانید... |
|
 گفت و شنود فضل الرحیم رحیم خبرنگار آزاد ، با داکترپروین پژواک ، شاعر و داستان نویس کشور. بیشتر بخوانید ...  گفت و شنود فضل الرحیم رحیم ، خبر نگار آزاد با ولید تمیم.بیشتر بخوانید ... |
|
|
|
|
|
| جشنها, مراسم، فیلم و هنر | اشعار و قصه ها | ||
 شب شعر وغزل برای بانوان جوان افغان در اروپا با سازماندهی کانون فرهنگ افغان دراتریش ، انجمن همبسته گی با مهاجرين وکارکنان فصلنامه بانو. بیشتر بخوانید... |
|
 افغان یودی(ارسالی محترمه الحاجه زرغونه امیر) لری لری دلته لری . په زرگی داروپا کی ورکی دی هیواد گی دی . دغربی المان شه خواکی په نامه اتریش یادیزی . استریا هم ورته وایی په فدرال نظام ولار دی . دی پایتخت یی ویانا کی PDF بیشتر بخوانید |
|
|
|
|
|
| از جمله ارزش های مهم کار یک رسانه، بی طرفی است. کانون فرهنگ افغان دراتریش وانجمن همبستگی با مهاجرین افغان دراروپا با رعایت بی طرفی از حضور تمامی کاندید های انتخابات رياست جمهوري استقبال می نماید. |
|||
|
|
|
|
| پیام ها | مسابقات فتبال درشهر وین | ||
کانون فرهنگی خانه (مولانا) در ایالت زیبا و مقبول برتش کولمبیا ای کانادا مسرت دارد که تبریکات صمیمانه و آکنده از محبت دست اندرکاران خود را به مناسبت تآسیس (کانون فرهنگ افغان در اتریش ) تقدیم و از ایذد متعال به همه کارکنان صدیق |
|
 به ابتکارمحترم غوث الدین میر وپیشتیبانی حزب سوسیال دیموکرات های اتریش در ناحیه 21 شهروین بامعاونت مالی خانم دوزدار مونا یکی از کاندیدات اروپائی از حزب سوسیال دیموکرات بتاریخ 31 ماه می دریکی از استدیوم های شهر وین مسابقات جالبی برگذار گردید. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| هشتصدمین سال تولد مولانا در وین | رویدادها | ||
 بروز 3 سنبله سال روان خورشیدی برابر 25 اگست 2007 م شهر وین ، پایتخت جمهوری اتریش شاهد همایش بزرگ علمی به احتفال بزرگداشت از شخصیت و آثار حضرت خداوندگار بلخ ، مولانا جلال الدین محمد بلخی ـ رومی بود .بیشتر بخوانید... |
|
شب شعر وغزل برای بانوان جوان افغان در اروپا با سازماندهی کانون فرهنگ افغان دراتریش ، انجمن همبسته گی با مهاجرين وکارکنان فصلنامه بانو. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| گالری عکس | آموزشی | ||
 به گالری عکس سایت کانون فرهنگ افغان در اتریش خوش آمدید. اگر شما عکسهایی از افغانستان و یا مراسم افغانی دارید، در صورت تمایل میتوانید عکسهای خود را از طریق ایمیل برای ما بفرستی تا در این گالری برای تماشای عموم به نمایش گذاشته شود. بیشتر بخوانید... |
|
 دستور زبان دری
سالهای زیادی بود که جامعه فرهنگی وطن بویژه افغانهای پناه گزیده در اروپا انتظار تهیه و نشر اثری اندر باب دستور زبان مدون دری را داشته و بارها به استادان زبان شناس افغان مراجعه و خواستار تهیه و تدارک چنین اثری شده اند. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| دهمین سالگرد کانون فرهنگ افغان | اقدامات انجمن همبستگی دراتریش ! | ||
 درماه نوامبر سال 2006 به ابتکار محترم غوث الدین میر ریس کانون فرهنگ افغان دراتریش وهمکاری شورای زنان افغانستان در هامبورگ ¸کمیته فرهنگی افغانهای اشتیر مارک اتریش وانجمن همبستگی بامهاجرین افغان در اروپا, بیشتر بخوانید... |
|
 دستور زبان دریسالهای زیادی بود که جامعه فرهنگی وطن بویژه افغانهای پناه گزیده در اروپا انتظار تهیه و نشر اثری اندر باب دستور زبان مدون دری را داشته و بارها به استادان زبان شناس افغان مراجعه و خواستار تهیه و تدارک چنین اثری شده اند. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| شناخت مولانا | اخبار ورزشی | ||
 بنا به روایت منابع تاریخی وادبی، زمانی که سلطان العلما مولانا بها ءالدین پدر مولانا جلا ا لد ین محمدبلخی درسال 615بعضی منابع (611) ناگزیرشد بلخ را ترک کند، مولانا بیش ازشش هفت سال نداشت . بیشتر بخوانید... |
|
 جوان افغان قهرمان ملی کانادا ورزش نماد حیاتِ سالم اجتماعی در جامعه فرهنگی است. سپورت تبعیض، ملیت، سمت، رنگ پوست، مذهب و سیاست نمی شناسد. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| جریان محکمه غوث زلمی | گسنرش فعالیت کورس های آموزشی | ||
|
|
 در اثر تقاضای مکرر خانواده های افغان، هیات ریسه کانون فیصله به عمل آورد تا در سال تعلیمی که در پیش رو است.بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| غزل بر فراز وین | پیامها | ||
 به ابتکار کانون فرهنگ افغان در اتریش به مناسبت فرارسیدن عید سعید فطر محفل با شکوه شب غزل در شعر و موسیقی براه انداخته شد.در این شب پرمایه و دل انگیز دکتر لطیف, بیشتر بخوانید... |
|
 نویسنده : انجیــــــــــلا پـــــــــــگاهی دوستان گرامی، آقای غوث الدین میر مسوول کانون فرهنگی در اتریش که همیشه با کارکردها و فعالیت های پربارشان در عرصه های فرهنگی ازپرتلاشترین گرداننده های کانونهای فرهنگی برونمرزی کشور اند فرستاده اند. بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
| یادواره | و سینماتاًتر | ||
 ستارۀ افسرده ی که ، دیده فروبست !مگر چرا ؟ . « این دفتر را به همسر عزیز خود ، فرح جان که شعر و شاعر را بد می بیند ...تقدیم می کنم ». بیشتر بخوانید... |
|
 مردي که خـــــود ميگريست و ديگــــران را ميخنداند.ــ هنرمند در يکي از مصاحبه هايش با مجله پشتون ژغ گغته بود : بیشتر بخوانید... |
|
|
|
|
|
پيام شادباش عيدی
هموطنان عزيز، عيد تان مبارک!
سازمان همبسته گی با مهاجرین و کانون فرهنگ افغان دراتریش حلول عید سعید فطر را به کافه هموطنان عزیز چه در داخل و خارج افغانستان تبریک وتهنیت میگوید. خاصتاً به آنهائيکه در اثر توطئه ودسايس خارجی ونقش منفی وخائينانه غلامان حلقه بگوش آنها عزيزان وجگر گوشه های شان را از دست داده واين عيد را بدون آنان سپری مينمايند.
آری ! جنگ وحشت ودهشت همه هست وبود هموطنان ما را ازايشان گرفت، اما همت والا ومملو از عشق به ميهن است که هنوزهم سرزمين ما می تپد، انسانش هستی تازه می آفريند وکشور ويران شده وغم زده اش را آباد ومعمور می سازد.
اعیاد وروز های مذهبی از ساليان متمادی بدينسو در اثر دامن زدن جنگ از سوی اجانب وبيگانه گان دیگر آن رنگ وبو ولذتی را ندارد که ما در گذشته در فضای صلح وصفا وصميميت از آن تجليل وبزرگداشت بعمل می آورديم.
برای ما افغانها ی بلا کشيده، هيچ عيدی بالاتر از عيد صلح وآرامی، اتحاد وهمبسته گی مردمان ما نمی باشد، ما امروز مقدم برهمه به صلح واستقرار که پايه نخستين دموکراسی وعدالت اجتماعی ايست نياز مبرم داريم، بگذار اشعه صلح پرتو افگن باشد ودر روشنايی آن کشور جنگ زده و ويران شده ما پله های ترقی ودموکراسی را طی کند.
صلح آرمان همه ماست، امّا صلح يار گمشدهء ايست که شاعر ميگويد:
همه به عید خوش اندو منم بعیدزیار
مرا به عید چه کار چون من بعید زیارم
با همه دشواری های فرا راه ما، عيد به همه مبارک باد!
با درود فراوان
غوث الدين مير
رئيس انجمن همبسته گی با مهاجرين افغان در اروپا ومسؤول کانون فرهنگ افغان در اتريش
بطرف بالا 
پيام همبسته گی وحمايت از تظاهرات پناهجويان افغان در کشور هالند
غوث الدین میر
01.10.2008
اتریش
انجمن همبسته گی با مهاجرین افغان در اروپا وکانون فرهنگ افغان دراتریش از مساعی پناهجویان افغانی غرض سازماندهی تظاهرات مورخ 2 اکتوبر 2008 در کشور شاهی هالند در جهت بدست آوردن حقوق پناهنده گی ایشان ، حمایت و پشتیبانی مینماید .
انجمن همبسته گی با مهاجرین افغان در اروپا وکانون فرهنگ افغان دراتریش از مجموع سازمان های سیاسی مترقی در اروپا خواهش مینماید تا صدای برحق هموطنان شریف مارا لبیک گفته ، با اشتراک ایشان در تظاهرات مورخ 2 اکتوبر سهم خویش را اداء نمایند.
ما سعی مينمايم برسم همبسته گی حتی الامکان يک نماينده از کشور اتريش نيز بفرستيم.
بطرف بالا
هموطنان عزیز و ای انانیکه با ما فرهنگ مشترک دارید
با نثار درود های فراوان ، گرمترین وصمیمانه ترین تبریکات و تمنیات نیک خود را بمناسبت حلول سال نو 1387 خورشیدی خدمت شما ومتعلقین نجیب تان و بخصوص کافۀ ملت داغدیدۀ مان تقدیم و تهنیت عرض میدارم ، از آنجائیکه برای آدم ها هر روز آغاز زنده گی تازه ای است ، بناً از خدای توانا آرزو می برم ، سال نوی که در پیش رو داریم ، شادی را به خانه های نا شاد ترین هموطنان ما به ارمغان بیاورد ، سالی باشد پُر از برکت ، عاری از خصومت ها ، تعصبات وخونریزی ، سالی باشد که انسانها آئینه یکدیگر شده با یک تفکر عمیق علمی و انسانی ، که چطور و چگونه در جامعۀ عظیم بشری زنده گی کنند باندیشند و با نو آوریها ، دلاویز ترین سال خدا را جشن بگیرند ، تا باشد که عشق ومحبت جاگزین نفرت و تعصب ، تنگ نظری ها ، خشونت ها ، درشت گویی ها ، تند رویی ها ، ماجرأ جویی ها ، جای خود را به همسویی ها ، گفت و شنود ها ، برابری ها ، و برادری ها بسپارد .
در اخیریک بار دیگر دعا میکنیم که پروردگار عزیز دلی ناشاد هر هموطن مارا شاد و بستر غمو اندو را از خانه های مابردارد بعوض مسافر تازهء که اسمش محبت دوستی صداقت راستگوی ویکرنگی است به خانه های مان مهمان همیشگی گرداند. ، امین. بااحترام
غوث الدین میر
رئیس کانون فرهنگ افغان و مسوول
انجمن همبستگی با مهاجرین افغان
بطرف بالا
معرفی کتاب (اندیشه)
انیس کنج تنهایی کتاب است
فروغ صبح دانایی کتاب است
بود بی مزد و منت استادی
زدانش بخشدت هر دم
شادی
( نورالدین عبدالرحمن
جامی هروی )
درنگی بر پیشینه کتاب و کتاب نویسی در افغانستان
نوشته: دکتر غلام محمد محسن زاده
در فصل گذسته به کتجکاوی در باره پیشینه کتاب و کتابنویسی در حوزه جغرافیایی افغانستان کنونی پرداخته، گفتیم که در این جستجو هر جا سند و ستاویزی دیدیم بر آن مکث و یادداشت های برای قوت برهان مان میگیریم. واضح است گنجینه ای که طی چندین سال انبوه شده است را نمی توان به این آسانی در چند مقاله ای حلاجی کرد و از لحاظ علمی آنرا تنظیم و تدوین نمود. فرهنگ ودا و اوستا هر دو در سرزمین های آریانا، این نیاخاک باستانی، پیدا و رشد، و یکی در پیوند با دیانت هندویزم و دیگری در آمیزش با دیانت مزده یسنای راه تکامل و پویایی را پیموده واین دو جریان سخت پر شتاب و پهناور فرهنگی- تاریخی بودند که راه شان را به کشورها، قاره ها، کشورها و اعصار باز نمودند. کارل یاسپرس فیلسوف آلمانی که در تاریخ فلسفه برداشت ها و نظریات در خور توجه ای دارد میگوید که در « دوران محور » حیاط معنوی غاز و دین های جهانی و فیلسوف ها بوجود آمده و « چندمرکز معنوی » پیدا و « فرهنگ های محور » ایجاد گردید.
ور خلق هایی را که در « ... تاریخ خود را پیگیرانه ادامه دادا، جهشی به عمل آوردند و در این جهش گویا دوباره زاده شدند، عمر دوباره یافتند، در نتیجه اساس ماهیت معنوی انسان و تاریخ حقیقی او را بنیاد گذاشتند. » و آریاییان، چینیها، هندوها، یهودها، یونانی ها را از شمار این خلق ها میداند. (2)
یتسپرس زرتشت بلخی تبار را یکی از برازنده ترین سر دفتران فلسفی نامیده به اندیشه و شخصیت وی با احترام و حرمت زیاد برخورد مینماید. هدف از یاد این اندیشه یاسپرس فقط تصدیق ادعاهایی بود که در شماره قبلی در مورد حوزه فرهنگی مان طرح نمودیم.
با ذکر این مطلب در نبشته گذشته گفتیم که اوستا! نخستین کتاب بود و با طرح این تیزس که در افغانشتان کنونی و سرزمین های مجاور آن کتاب نویسی پیشینه طولانی داشته و مردمان این حوزه با کار برد پاپیروس، تخته های سفالی و کاغذ آشنایی داشتند میخواهم چند حرف تازه را بر آن افزون نمایم. در کنار داد و ستد مادی و فرهنگی با مصر، چین، فارس و روم آراییان با بابل نیز پیوند نزدیک داشته و داشتن این روابط در حیات فرهنگی کشور از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. باید خاطرنشان نمود که در مورد این پیوند و اثرات آن تا حال پژوهش و کار قابل ذکری در افغانستان صورت نگرفته است. مورخ شهیر وطن غلام محمد غبار در کتاب « افغانستان به یک نظر » نوشت که در حدود 1500 سال ق م نینوس شاه مقتدر آشوری برای گسترش امپراتوری اش ارتش عظیمی تدارک و پس از فتح پارس به آریانا رو آورد.
« ... اردوی نینوس خیلی زیاد و از تمام ملل و اقوام تابعه دولت آشوری تشکیل شده و تعداد آن را متجاوز از یک میلیون نفر قصه میکنند. » (3)
ارتش نینوس با تمام نیرو دو سال تمام با قبول تلفات بیحد نتوانست به فتح بکتریا یعنی همان بخدی پایتخت آریانا موفق گردد. بنا بر قول غبار: « ... از همین جا بود که سمیرامیس- قشنگ ترین زن عصر- به یاری نینوس شتافت و با مشوره سودمندی که در فتح بخدی سودمند افتاد و در عوض نینوس وی را ملکه آشور و به زنی گرفت و این سبب اعمار شهر مشهور بابل با باغ های آویزان اش شد ... در عصر تیکلت پیلسر دومین امپراتوری مقتدر آشوری نیز به آریانا یورش کرد. » (4) ذکر این مطلب که ما زمانهای دور و درازی در تمدن باستان سهم داشته و در پیوند تنگاتنگ با مصر، بابل، فارس، چین و هند و روم در گسترش و پهنای فرهنگ انسانی سهم بزرگی داشته ایم، ما یاری میرساند تا از آن در روشن ساختن هویت ملی و تاریخی و زوایای ناشناخته فرهنگ تیرپای مان بهره جوییم و از این جمله در باره پیدایش کتاب و سابقه آن در افغانستان.
اظهر من الشمس است که بابل و امپراتوری آشوری دارای بزرگترین کتابخانه عصر قدیم بوده و کتابخانه های نینوس (Ninive) و بورسیپا ( Borsippa ) آن منحیت « بزرگترین کتابخانه عصر قدیم » معروف بودند. توین بی نویسنده و فیلسوف انگلیس افغانستان را ( About of culture round ) یا چهارراه تقابل فرهنگ ها خوانده است. مردمان سرزمین باستانی آریانا این توانایی و استعداد را داشتند که از دیگران وام بگیرند، آنرا رشد دهند و به آفریدن فکری بپردازند و در نتیجه همین تلاش بود که آشوری ها با آشنایی با فرهنگ اوستا برخی از اصول و فلسفه حیاتی آنرا با خود برده و با دیانت مسیحی و یهودیت در آمیخته و بابل وسیله ای برای انتقال آن به شرق میانه و سایر کشورها شد. در دورانیکه آناهیتای آریایی و میترای باختری هنوز مقام و جلال معنوی خود را داشتند با رخنه دیانت بودیی به آریانا که آنرا نسبت به کثرت آبادی ها « هزار شهر » میخواندند بنا بر شواهد تاریخی نوشتن کتاب ها زیاد رواج داشت. در کتیبه ای خانم از قبر « کی ار آس » به خط یونانی – آرامی که مربوط به 250 ق م میشود میخوانیم:
« در طفلیت خوب تربیه بگیر،
در جوانی خواهش های خود را اداره کن،
در پخته سالی درست کار باش،
در پیری ناصح خوب و در روزگار باز پسین زنده گانی بدان که چگونه بدون افسوس بمیری. » (5)
این اندرز نمونه سیر عالی فکری مردمانی میباشد که در تکامل فکری و فرهنگی منطقه سهم بزرگی را ایفا نموده اند. در عهد کنشیکا وقتی همایش بزرگ دینی بریاست « ورسو میتره » دانشمند برجسته گندهاری برگذار شد در آن 500 تن عالم شرکت و نه تنها در امور دینی به بحث و گفتگو پرداختند بل موضوعات اجتماعی و مسایل مربوط به علوم طبیعی را نیز به بررسی نشستند. در دربار کنشکای کبیر دانشمندانی بزرگی چون اسوه گهوشما، در امه نویس برجسته- برناگار جونه، چریته و ساری پرتره، اپره کرنه و چره گه « سرآمد دانشمندان علوم طبی » و سدها دانشمند، نویسنده و فیلسوف فعالیت و بکار ایجادگری مشغول بودند. (6)
علم دوستی کنشکای کبیر باعث شد تا برای جلب ادیب معروف « اسواکوشا » حتا به جنگ با پادشاه مکدهه بپردازد به قول غبار در این دوره: « ... دو نفر مبلغ گندهاری مانتاگا و گومبا با بکعده کتب مذهبی بدربار امپراتوری (مینگ تی- نویسنده) فرستاده شدند. » (7)
ذکر از کتاب بر خلاف ادعاهای شماری از دانشمنداننشان میدهد که فرهنگ در این دوره کاملاً شفایی نبوده و فرهنگ مکتوب نیز رواج داشت. همین مبلغان باختری، با میانی، کابلی و کوهدامنی بودند که با کتب دینی در سال 160 میلادی به ماورا جیهون، کاشغر، و چین سفر و به تبلیغ و گسترش آوئین بودایی و به ویژه مکتب جدید « مهایانا » یا « راه بزرگ نجات » پرداختند.
چه چان و چوشوفو از شمار دانشمندان بزرگ این عصر بشمار میروند و وقتی در سال 161 م هیأت دوم خراسانی به چین سفر کرد در ترکیب آن ورا مارکساو و « چه کین » پسر سفیر کوشان در چین نیز شامل بود. به قول اسناد تاریخی همین دار ماکسای و استاد چوشولان « مترجم چندین کتاب » به زبان چینی بودند. در این جا بار دیگر حرف از چندین کتاب است که در کوشانشهر نوشته و برای چین به زبان چینیایی ها برگردانیده شدند. وقتی عالم کاپیسایی گونا وارمان به چین سفر کرد امپراتور چین « لویو » وی را در جوار قصر شاهی جا داده و وی مشغول تدوین کتب و آثار بودایی به زبان چینی شد. بعدا دو عالم کابلی به نامهای « بودها یاسا » و « بود هاجی وا » در اوایل قرن پنجم میلادی به چین رفته و به قول غبار « تراجم کتب بودایی در چینی آثار زادی از خود گذاشتند. » (8)
با یاد از این رخدادهای تاریخی میخواهم بر روابط گشترده، سطح رشد فرهنگی و اثرمندی آن بر سایر ملل اشاره نموده بر سه مساله:
یک، موجودیت کتاب و فرهنگ کتاب نویسی،
دو، اهمیت کار ترجمه و آشنایی به زبان های دیگر،
سه، رشد و باروری فرهنگی کشور در این دوره تأکید نمایم. بنا بر اهمیت همین گسترده و پنای فرهنگی بود که دانشمندان و سیاحین چینیایی چون شی فاهیان ( 399 م )، سونگ ین ( 517 – 518 م )، هیون تسنگ. 745 م ، هیو تجاو « 664 م » ... به بلخ، بامیان، کاپیسا، کابل و سایر بلاد افغانستان سفر و سفرنامه ها و اسناد با ارزشی از خود بجا گذاشته اند که امروز در توضیح و یافت داشته ها و اندوخته های بیشمار این دوره ما را یاری می رساند.
دانشمند یزرگ افغان محترم احمد کهزاد معتقد است که تاریخ نگارش کتاب ایاتکار زایران قرن سوم میلادی بوده، به زبان پرثوی تحریر و اثرات کهن سال و قدیم و حگایت از داستان گشتاسب پادشاه بلخ میکند. (9)
با ذکر این مطلب گریزی میکنیم به دوره بعدی که در تاریخ بیشتر به « فرهنگ اسلامی » معروف است. در این عصر در نتیجه رشد فرهنگی خراسان زمین و شرایط مناسبی که توسط نوخاسته عرب و بخصوص در دوره عباسی ( ایجاد واحد سیاسی و زبانی ) برای دانشمندان و پژوهشگران از جمله آریایی، مصری، سریانی، مصری و حتا چینی فراهم شد، علوم اجتماعی و طبیعی رشد سریع و بیسابقه ای نمود. از جمله علومی که بعدها توسط غربی ها به طب، نجوم، هندسه، ریاضیات و ... « اسلامی » مسما شد. این دانشمندان به غلط ار « طب اسلامی »، « ریاضیات اسلامی »، و ... حرف میزنند، زیرا این شاخه های علوم عمدتأ بر پایه داشته های گذشته فرهنگی در کشورهای خراسان زمین ایجاد و رشد نمودند. در این عصر در تو لید و کاربرد کاغذ انقلاب بزرگی رخ داده و نوشتن و بویژه کتاب نویسی سیر سعودی را پیمود. ده ها هزار عنوان کتاب نوشته، تکثیر و در ایجاد کتاب خانه ها و انباشت آن تحول بیمانندی رخ داد. چنانچه در فصل گذسته اندیشه نوشتیم کاغذ از چین به آسیا میانه و خراسان زمین و بعدأ به خلافت عرب ها راه یافت. خارون الرشید از برکت تولید بی سابقه کاغذ در خراسان نوشتن بر پاپیروس را رسما منع و فرمان داد تا از این به بعد فقط بر روی کاغذ بنویسند. عرب ها در دوره حاکمیت شان در عرصه علم و دانش عناصر زیاد آریایی را پذیرا شده و آنرا در ساحه تحت حاکمیت سان رواج دادند. از نیا خاک باستانی آریانا که عرب ها آن را « خراسان زمین » نامیدند دانشمندانی چون رازی، ابن سینا بلخی، فارابی، ابن مقفع، طبری، خوارزمی، غزالی، نروزی سرخسی، ال شاکر و صدها نویسنده، پژوهشگر و هنر آفرینان در غنامندی و پهنای فرهنگی این عصر سهم گرفتند. که آثار و اندیشه های آنها سده های متمادی دانش و تفکر بشری و علم و فرهنگ را باور میساخت. از جمله ترجمه آثار سینای بلخی، رازی، طبری، ابن مقفع و ... در زمینه های پزشکی، نجوم، ادب ... تا سده های نزدیک دانش و معرفت انسانی در غرب را غنا بخشید. ولی آنها به غلط پورسینا را « فیلسوف عرب »، طبری را « مورخ عرب »، ابن مقفع را « ادیب عرب »، خوارزمی را « ریاضیدان عرب » ... میخوتنند. اینها عرب نژاد نبوده بارها به خراسانی بودن و آریایی بودن شان فخر و مباهات کردند. تحول بزرگ فرهنگی ئر عهد خلافت عرب ها، پیوند تنگاتنگی با کتاب نوشتاری و فرهنگ مکتوب که آن را عرب ها از سایر مردمان از جمله آریاییان و یا خراسانی ها فرا گرفته بودند داشت. خراسان زمین از جمله سمرقند در نیمه قرن هشتم و اوایل قرن نهم به نوشته مولف کتاب « تاجیکان آریاییها و فلات ایران » برای مدت طولانی تمویل کننده نیازمندی بغداد به کاغذ بود. (10) و در بغداد مشهورترین کاغذ، کاغذ خراسانی به شمار میرفت. گرچه در این دوره از شش نوع دیگر کاغذ حرفی در میان است، مشکل است تا تفاوت در کیفیت و شیوه تولید آنرا پیدا نمود. جناب عبدالحی حبیبی دانشمند برجسته افغان در مقالات متعددی از « کاغذ قوقندی قدیم » و یا « کاغذ مهره زده خاکی ثمرقندی » و در جای های دیگر از کاغذ بلخ و لک کشمیری یاد مینمایند. (11) بررسی و کنجکاوی در تفاوت میان کیفیت این انواع کاغذها و چگونگی تو لید و پروسس آن مساله دیگری یعنی رشد تخنیکی و کاربرد آلات و وسایل تخنیکی در این دوره را در برابر ما قرار میدهد که نیازمند پژوهش جداگانه میباشد. در بغداد، قاهره، کوردوبا و دمشق و سایر شهرهای بزرگ زیر تسلط عرب ها کتابخانه های عظیمی ایجاد شد که در نوع خود بی رقیب بودند. به گونه مثال صدها کتابخانه عامه در بغداد، نجف، دمشق، کوردوبا ... و کتابخانه های شخصی، سازمان های مذهبی و حتی بیمارستان ها که میلیون ها جلد کتاب را در خود جمع کرده بودند. کتابخانه فاطمی های مصر یک میلیون و ششصد هزار جلد کتاب، کتاب خانه خوارزمی چهارصد هزار جلد، ال محلابی یکصد و هفده هزار جلد، ابن آباد یکمیلیون و پنجاه هزار جلد کتاب و ... (12) را جمع و در کتابخانه های بغداد برای مطالعه کننده گان کاغذ و قلم را رایگان داده میشد. هدف از ذکر این نمونه ها یکی هم نشان دادن سطح تولید کاغذ در خراسان زمین میباشد که آنها سخت بدان میبالیدند و آنرا نشانه افتخار و برتری علمی و تکنالوژیک خویش میدانستند.
بیشتر بخوانید...
بطرف بالا
@ كليه حقوق متعلق به انجمن فرهنگ افغان ومي باشد.
Mail: office@kanune-afghan.com,
Tel :069911067754, A-1210 Wien, Pastorstrasse 39-33/51/4
طراحی و اجرا و برنامه ریزی و میزبانی سایت بعهده شرکت www.eurowerbung.at میباشد .
 |
 |
|
 |
 |
مرام ما
دفاع از منافع قانونی وحقوقی همهء پناهنده گان ومهاجران افغانی درکشور های اتحادیه اروپائی نگهداری وپیشتیبانی از ارزشها, سنن وافتخارات ملی,فرهنگی ووحدت ملی جامعه کثیر الملیت افغان در جامعه اروپائی.
همچنان تقویه روحیهء اتحاد باهمی,تشریک مساعی ووحدت وهمبسته گی در میان کلیه نهادها, انجمنها, اتحادیه ها, کانون ها وسایر سازمانهای اجتماعی وخیریه وتامین همکاری متقابل ومتساوی با آنها وگسترش رابطء نیک بامسئولین سازمانها ونهاد های مشابه در کشورهای اروپائی .
نگهداری وپرورش هنروفرهنگ افغانستان ومعرفی آن به مردم اروپا وافغانهای مقیم این کشورها مرام عمده انجمن فرهنگی, هم پیوندی و همبسته گی با مهاجران افغان در اروپا را تشکیل میدهد. این کانون بااستفاده از وسایل وطرق ذیل در جهت نیل به اهداف معینه خویش بذل مساعی مینماید.
• تهیه چاپ وپخش نشرات ادبی هنری علمی واطلاعاتی
• برگذاری محافل هنری وادبی مباحث اموزشی درباره هنروادب نقد وتحلیل ومعرفی جریانات هنری وادبی افغانستان وجهان تدویر شبهای شعروقصه
• تجلیل روزهای ملی مذهبی وتایخی
• تدویر کورسهای اموزشی زبانهای ملی افغانستان نگارش وتدوین اثار ونوشته های درس پیرامون انواع هنر وژانر های ادبی
• ایجاد کتابخانه وجمع آوری کتب و نشرات پیرامون افغانستان
• تدویر کنفرانس ها سیمینار ها وسایر گردهمایی بمنظور انگیزش استعداد های جوان تربیت وپرورش آنان
• تدویر کنسرت های موسیقی برای تربیه نسل جوان وسایر علاقمندان بمنظورآشنایی آنان باموسیقی اصیل وآلات موسیقی افغانی چون رباب دهل توله وغیره
• تدویر نمایشگاه های نقاشی عکاسی خطاطی مجسمه سازی وسایر آفریده های هنرهای زیبا
• تنظیم برنامه ها وتدویر نمایشنامه ها با پارچه های تمثیلی بمنظور معرفی وارتقا هنر وتمثیل وتیاتر
• فراهم آوری تهسیلات جهت نمایش فلم های افغانی درسینما های اتریش وهمکاری درجهت اشتراک سینماتوگرافان در مخافل وکنگره های سینماگران بین المللی
• فراهم آوری مقدمات سهمگیری هنرمندان وفرهنگیان افغانی درگردهمایی های هنری وفرهنگی بین المللی در کشور اتریش
• ایجاد تیم ها وکلپ های ورزشی تدویر مسابقات سپورتی چون بازی های فتبال والیبال آببازی کاراته شطرنج وغیره
• ایجاد مکاتیب وتدریس مضامین اختصاصی برای کودکان ونوجوانان افغان
• تامین وتحکیم ارتباطات باسایر کانونهای فرهنگی افغانی درداخل وخارج کشور (خاصتا کشورهای اروپایی) وکانونهای فرهنگی خارجی وبین المللی
• معرفی شخصیت های علمی ادبی وهنری افغانی به مراکز علمی وفرهنگی اتریش
Werbung
